Papirüs nedir?

Kamışa benzeyen bir bitkidir. Daha çok Afrika'da Nil nehri kıyılarında yetişir. Boyu 4 metreye varabilir. Gövde altı bilek kalınlığındadır. Şerit biçimindeki yaprakları üst tarafında şemsiye gibi toplanmıştır. Eski Mısır uygarlığında papirüsün büyük önemi vardı. Fakirler sapın etli alt kısmını yer, gevrek yapraklarından sepet örerdi. Ama daha çok kağıda benzer bir maddenin yapılmasına yaradığı için önemli sayılmıştır. Papirüsler zamanla bozulmaması için sedir yağı sürülerek muhafaza edilmiş, bu sayede günümüze kadar kalan çok sayıda tarihi belgeler elde edilmiştir.

Bataklık ve dere kıyılarında yetişen 2-3 m boylarında kamışa benzeyen, çok yıllık otsu bitkiler. Bitkinin gövdeleri üç köşeli, sert ve düğüm (nod)leri yoktur. Çiçekler küçük başaklar halinde olup, bunlar da şemsiyeye benzeyen durumlar yaparlar. Çiçekler 6 parçalı ve kıl gibi incedir. Koyu yeşil olan papirüs bir yıl boyu yapraklarını dökmeyen bir bitkidir. Eğik yaprakları gövdenin ucundaki püsküllü kısımda bulunur.

papirüs

Çok eskiden beri Mısır’da Nil kıyısında tarımı da yapılmış olan bitkidir. Yalnız bugün aşağı Mısır’da bitki hemen hemen hiç kalmamıştır. Yukarı Mısır ve Habeşistan’da yer yer görülmektedir. Papirüs eski Mısırlılar için önemli bir bitkiydi. Gıda olarak kullanıldığı gibi yapraklarından da hasır, sepet imalinde faydalanılırdı. Papirüs kağıt imalinde de kullanıldı. Bunun için sapların tabakaları hafif hafif dövmeyle ayrılır.

Sonra bunları 5-6 cm eninde, 25-30 cm boyunda şeritler halinde keserek uç uca ve yan yana yapıştırarak sayfalar halinde tabakalar yaparlardı. Bu tabakalar perdahlanır, böceklerin yememesi için üzerlerine sedir yağı sürülürdü. Bu tabakaların üzerine kamış kullanarak mangal kömürü, sübye ve başka maddelerden meydana gelen mürekkeple yazı yazarlardı. Yapılması, parşömenden çok daha ucuza mal olduğu ve uzun zaman muhafaza edilebildiği için, papirüs, edebi yazılardan resmi yazışmalara kadar çeşitli alanlarda kullanılmıştır. Bu papirüs sahifeleri günümüze kadar saklanmış olup, çok önemli tarihi belgelerin ortaya çıkmasına sebep olmuştur.

Eski çağlarda Fırat ve Nil ırmakları kıyılarındaki bataklıklarda yetişen papirüs, günümüzde yalnızca Nil’in ve Sicilya’nın bazı yerlerinde yetişir. Eskiden papirüs çeşitli gereksinim maddelerinin, (örneğin hasır, kayık, kulube ve özellikle kağıt) yapımında kullanılırdı. Ayrıca kökünden yakıt olarak yararlanılır, saplarının özü yenir ya da meşalelere fitil yapmakta kullanılırdı. Yazı kağıdı oluşturmak için papirüsün özü ince şeritler biçiminde kesilerek yan yana dizilir. Bunun üzerine dik açı oluşturacak biçimde ikinci bir şerit dizisi yerleştirilir.

Tokmakla dövülerek ve presleyerek bu iki dizinin birbirine geçmesi sağlanır. Bitki, yeterince yapıştırıcılar içerdiğinden ayrıca yapışkan gerektirmez. Daha sonra yüzeydeki pürüzler giderilir ve böylece yazı yazmaya uygun bir kağıt oluşturulurdu. Mısır, bir papirüs üretimi tekeline sahipti ve bu çok rağbet gören ürününün dışsatımını yapmaktaydı. Papirüs, Akdeniz ülkelerinin eski çağlardaki en önemli yazı aracıydı.

Sözlükte "papirüs" ne demek?

1. Papirüsgillerden, nil kıyılarında yetişen bir bitki (cyperus papirus).
2. Eski mısırlıların papirüs saplarından yaptıkları kağıt.
3. Bu kağıda yazılmış elyazması.

Papirüs kelimesinin ingilizcesi

[papirus] n. papyrus, paper rush
n. papyrus
Köken: Fransızca

Son eklenenler